Kur’an-ı Kerim Okuma Adabı

Kuran okurken abdest almak müstehaptır. Eğer okuma esnasında abdest kaçırma gibi bir durum arız olursa, rahatlayana kadar okumaya ara vermelidir.

Cünüp veya hayızlı kimsenin Kuran okuması haramdır. Ama bu kişiler mushafa bakıp içlerinden geçirebilirler. Ağzı necis olanın tilaveti mekruhtur. Bazı âlimler “nasıl necis elle Kuran’ı tutmak haramsa, okumak da haramdır”, der.

Temiz bir yerde -ki en iyisi bir mescittir- kıbleye dönük şekilde, huşû ve sükûnet içinde okumak müstehaptır. Ağzı temizleme adına misvak kullanmak ve okumaya başlarken eûzü çekmek sünnettir.

Tertil üzere, tane tane okumak sünnettir. “Kuran’ı tertil üzere, tane tane oku.” (Müzzemmil suresi, 04) İbni Mesud der ki; “Kur’ân’ı okurken çürük hurma gibi dağıtıp açmayın. Şiir okur gibi de okumayın. İbret verici ayetlerde durun. Kalpleri onunla harekete geçirin. Gayeniz sureyi bitirmek olmasın!” (Âcurrî, Hameletü’l-Kurân)

Kuran’ı düşünüp anlayarak okumak sünnettir. “Sana mübarek bir kitap indirdik ki ayetlerini düşünsünler.” (Sâd suresi, 29) “Yoksa Kuran’ı düşünmüyorlar mı?” (Tövbe suresi, 24 – Nisa suresi, 82) Buna göre insan okuduğu ayetlerin ruhuna yaraşır bir hale bürünmelidir.

Ayetleri tekrar etmede bir beis yoktur. Ebu Zerr radıyallâhü anh, Peygamber sallallahü aleyhi vesellemin “eğer onlara azap edersen, onlar zaten kullarındır. Eğer affedersen sen Azîz ve Hakîmsin” (Maide suresi, 118) ayetini sabaha kadar tekrar ettiğini nakleder. (Nesâi)

Okurken ağlamak, bu mümkün olmazsa ağlıyor gibi yapmak, hüzün ve huşuya bürünmek müstehaptır. “Ağlayarak yüz üstü secdeye kapanırlar. (Kur’an okumak veya dinlemek) onların ürpertisini artırır.” (İsra suresi, 109) Bunun yolu, ayetteki tehdide yoğunlaşmaktır. Yine de başaramıyorsa, içinde bulunduğu bu felakete yanmalıdır.

Okurken sesi güzelleştirmek ve süslemek sünnettir. İbni Hıbban ve diğerlerinin rivayet ettiği hadis bu konuda açıktır: “Kuran’ı sesinizle güzelleştirin!” 

Riyadan korktuğu zaman sesini kısması, bunun dışında dinleyenlere de etki etsin diye sesli okuması daha faziletlidir.

Mushafa bakmak ibadetin bir parçası olduğu için ezberden değil de, bakarak okumak daha faziletlidir.

Biriyle konuşmak için okumayı kesmek, gülme gibi yakışıksız uğraşlara girmek mekruhtur.

Arapçayı iyi telaffuz etsin veya etmesin, namazda olsun veya olmasın farketmez, Kuran’ı Arapça dışında okumak caiz değildir. Aynı şekilde şazz kıraatlere göre okumak caiz değildir. Kimi âlimler namaz dışında okuyabilir, demişlerdir.

Güzel olan, mushaftaki tertip üzere okumaktır. İcazı ve tertipteki hikmeti yok edeceği için bir sureyi sonundan başa doğru okumak ittifakla yasaklanmıştır. İbni Mesud’a Kuran’ı tersten okuyan adam sorulduğunda “o kalbi ters yüz edilmiş kişidir” cevabını verir. (Taberani) Her sureden birer ayet okumak yine ittifakla caiz görülmez.

Kuran okunurken susup dinlemek sünnettir. “Kuran okunduğu zaman susup ona kulak verin ki merhamet görebilesiniz.” (Arâf suresi, 204) Secde ayetlerinde secde yapmak da sünnettir.

Okumak için en değerli vakit namaz esnası, sonra gece, sonra gecenin son kısmıdır. Akşam ve yatsı arası da hoş görülmüştür. Gündüz için en iyi vakit, sabah namazı sonrasıdır.

Hatim bitirmek için en uygun zaman dilimi, gündüzün veya gecenin ilk vakitleridir. Sad b. Ebu Vakkas’tan şu rivayet edilir: “Hatim bitimi gecenin ilk vaktine denk gelirse, sabaha kadar melekler o kişiye dua eder. Eğer gündüzün ilk demlerine denk gelirse, akşama kadar dua ederler.” (Dârimi) Hatim indireceği gün oruçlu olmak, iftarda eş-dostu çağırmak ve sonunda dua etmek müstehaptır.

Duhâ suresini geçtiğinde sona kadar her sure bitiminde tekbir getirmek sünnettir.

Hatim bittiğinde hemen yenisine başlamak sünnettir. Übeyy b. Ka’b, Nebi sallallahü aleyhi vesellemin “gul eûzu bi rabbil felagı…” bitirdiğinde hemen Fatiha’yı ve Bakara suresinin ilk sayfasını okuduğunu, ardından hatim duası edip kalktığını nakleder.

Kuran’ı geçim vesilesi edinmek mekruhtur.

İmam Şafiî dışındaki mezhep imamları Kuran okumanın sevabının ölüye ulaşacağını söylerler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir