Emre Yazıcı Hoca ile el-Erbaûn en-Neveviyye Üzerine

Sorular: Adem Özçelik

Dâru’l-İlim İslamî İlimler Merkezi hadis hocalarından Emre Yazıcı, geçtiğimiz ay yeni talebelerle birlikte el-Erbaûn en-Neveviyye hatimesi gerçekleştirdi. Bunu fırsat bilerek hocamızla kısa bir yazılı söyleşi gerçekleştirdik. 


Emre Yazıcı hocam, hadis ilminde Erbaîn geleneğiyle başlayalım. Kısaca kiminle, hangi eserle başlamış bu gelenek?

Bu soruyu İmam Nevevî, Erbeûn eserinin mukaddimesinde cevaplıyor aslında: “Bildiğim kadarıyla bu konuda ilk yazan Abdullah b. Mübarek’tir” diyor. Devamla mezkûr sahada sayısız âlimin kitap yazdığından bahsediyor. Dolayısıyla biz de bu geleneğin Abdullah b. Mübarek’le başladığını söyleyebiliriz.

Siz İmam Nevevî’yi yıllardır okuyan birisiniz. Kendisinin öne çıkan özelliklerinden biraz bahseder misiniz?

İmam Nevevî rahmetullâhı aleyh ilimle ameli cem etmiş bir âlim. Gerçekten bir ihlas timsali. Aynı konularda birçok âlimin kitap yazmasına rağmen onun eserlerinin talebe-i ulûm katında daha fazla rağbet görmesini bazı âlimler onun ihlasına yormuşlardır. Belki burada hayatından uzun uzun bahsedemeyiz ama hayatı hakkında yazılmış güzel eserlerden birini tavsiye edebiliriz. İlgi duyan ilim talipleri okuyabilirler. Kitap yine İmam Nevevî gibi âlim olan İmam Sehavî’nin kaleminden çıkmıştır. Kitabın ismi: el-Menhelü’l-azbi’r-ravî fî tercemeti ḳuṭbi’l-evliyâʾin-Nevevî

Peki, hocam, Erbaûn en-Nevevî’yi okumak bir İslamî ilimler öğrencisine ne katar? Hangi açıdan nasıl bir birikim ya da farkındalık sağlıyor içerdiği hadisler?

Diyanet İslam Ansiklopedisinin Kırk Hadis maddesinde kitabı çok güzel özetleyen bir paragraf var. Onu buraya eklemek suretiyle cevaplamış olayım sorunuzu: İbnü’s-Salâh eş-Şehrezûrî’nin, fıkhın ana kaidelerinin esasını teşkil eden hadislerden yirmi altısını derleyerek kaleme aldığı el-Eḥâdîs̱ü’l-külliyye elletî aleyhâ medârü’d-dîn adlı eserine Nevevî’nin on altı hadis ekleyerek kırk iki hadisten meydana getirdiği el-Erbaûn’u (Bulak 1294; Kahire 1300) benzerleriyle kıyaslanmayacak derecede şöhrete kavuşmuş, eseri İbn Dakîku’lîd, Teftâzânî, İbn Receb el-Hanbelî, İbnü’l-Mülakkın, Muhammed b. Ebû Bekir İbn Cemâa, Zekeriyyâ el-Ensârî, İbnü’l-Irâkî, Kemalpaşazâde, İbn Hacer el-Heytemî, Muslihuddin Mehmed Lârî, Ali el-Kârî, Muhammed Abdürraûf el-Münâvî, İsmâil Hakkı Bursevî ve İbn Sûde gibi âlimler şerhetmiştir (diğer şerh ve hâşiyeleri için bk. Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 59-60; Îzâḥu’l-meknûn, I, 55-56; el-Fihrisü’ş-şâmil: el-Ḥadîs̱, s. 129-132). Bu şerhler arasında, İbn Receb el-Hanbelî’nin esere aynı mahiyette sekiz hadis ilâve ederek Câmiu’l-ulûm ve’l-ḥikem fî şerḥi hamsîne hadîs̱en min cevâmii’l-kilem adıyla yaptığı çalışma da büyük ilgi görmüştür (eserin baskıları için bk. DİA, XX, 245-246). Nevevî’nin eserinin en güzel Türkçe tercümelerinden birini Kırk Hadis adıyla Babanzâde Ahmed Naim yapmıştır (İstanbul 1341). Bu tür eserlerin kırktan fazla hadis ihtiva etmesi onların el-Erbaûn diye adlandırılmasına engel teşkil etmemiştir.

Kitabı defalarca okutmuş bir hoca olarak yeni okuyacaklara neler tavsiye edersiniz? Hangi yardımcı şerhleri, sözlükleri kullanmalılar? En verimli okuma şekli sizce nedir?

Kitaptaki hadisleri ezberlemelerini tavsiye ederim. Ayrıca İbn Receb el-Hanbelî’nin Câmiu’l-ulûm’u ile birlikte mütalaa etsinler. Arapça bilmeyenler kitabın Hadislerle İlim ve Hikmet adıyla çıkan tercümesinden istifade edebilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir