• https://www.facebook.com/dergiilim/about/
  • https://twitter.com/ilim_editor
Misafir Yazarlar
20 Maddede İlahiyat ve Medrese Mukayesesi - Tunahan Erdoğan
08/07/2019

20 Maddede Günümüz Medreseleri ve İlâhiyâtlar Arasında Bir Mukayese
Arş. Gör. Tunahan ERDOĞAN
Akdeniz Üniversitesi İlahiyat Fakültesi



     1. Medresenin geçmişin birikimini olduğu gibi aktarmada ve klasik Arapça öğretiminde, ilâhiyâtların ise bugünü anlama, anlamlandırma, çağın sorunlarına çözümler üretmede ve modern Arapça öğretiminde daha başarılı olduğu söylenebilir.
2. Geçmişin birikimini olduğu gibi kabul etme tavrı daha çok medresede, bu birikimi bir bütün olarak kabul etme değil, gerektiğinde tenkîd ve tankîh etme tavrı daha çok ilâhiyâttadır.
3. Geçmişi anlamada metne odaklanma ve metni tarihî serüveninden arındırarak bugüne olduğu gibi taşıma medresede, metnin geçirdiği tarihsel süreci izleme ve bugüne adapte etme ilâhiyâtta daha belirgindir.
4. Her ilmin geçirdiği tarihsel süreci takip ve kategorize etme ilâhiyâtta, ilimleri genelde ilk etapta bile olgunluk seviyesinde sunma medresededir. Buna bağlı olarak medresede “ilimlerin tarihi” şeklinde dersler yokken, bu dersler her ilâhiyat programında bulunmaktadır.
5. Medrese hocasının objektif olmak gibi bir zorunluluğu yoktur. Bilakis bağlı bulunduğu geleneği devam ettirme görevi vardır. Bu yüzden farklı görüş ve düşüncelere yer vermesi, eleştirilmesi yahut dışlanması anlamına gelir. Buna karşın ilâhiyat hocası objektif olmadığı zaman eleştiriye tabi tutulur. Bu yüzden ilâhiyat hocası farklılıkları gözetmek, en azından sunmak durumundadır.
6. Meseleleri genellikle tek hoca ya da tek bakış açısıyla değerlendirme medresede, birden fazla bakış açısı ile ya da birden fazla hocadan alma ilâhiyâttadır.
7. Medresede okumak ve okutmak ön plandadır, ilâhiyâtta yazmak ön plandadır. Günümüzdeki herhangi bir medrese hocasının ilgilendiği ilim dalı ile ilgili eser verme zorunluluğu yokken,ilâhiyâtta hoca olmak isteyen yazma yeterliliğini kanıtlamak zorundadır. Başka bir deyişle ilâhiyat daha çok okuyan kesime, medrese ise dinleyen kesime hitap etmektedir.
8. Tek bir metni ya da kitabı çok iyi derecede öğretme medresede, çok sayıda metin ya da kitaptan bir şeyler öğretme ilâhiyâttadır.
9. İlâhiyâttatasvîr, tahlîl, anlama ve anlamlandırma çabası, medresede takdîm, hıfz, ta'lîm ve tatbîk çabası daha belirgindir.
10. İlahiyat yöntem geliştirmeye, medrese önceden geliştirilmiş yöntemi uygulamaya odaklanır.
11. Bütüncül yaklaşıma ağırlık verme ilâhiyâtta, parçacı yaklaşıma ağırlık verme medresededir.
12. Medrese daha çok halkın ameline yön vermeye, ilâhiyât ise daha çok düşüncesine yön vermeye çalışır.
13. Medrese felsefeye mesafeli, ilâhiyât ise felsefeyle iç içedir.
14. Medresenin dili güncel değildir. Arapça birçok terkip ve kavram hiç Türkçeleştirilmeden olduğu gibi alınır ve tekrar edilir. Bundan dolayı medrese mezunları hem güncel dili tenkit ederler, hem de bu dili anlayamamaktan yakınırlar. İronik olarak bu serzeniş medreselileri dinleyen halkta da medreselilere karşı mevcuttur. İlâhiyâtçı ise güncel dil kullanmaya özen göstermekle birlikte batı dillerinden değişik kelime ve terimler kullanması sebebiyle benzer bir eleştiriye maruz kalır. Medreselide eskiyi ve eski dili öne çıkarma tavrı, ilâhiyâtçıda terimler dışında dili güncelleştirme tavrı vardır.
15. Günümüzde medreseler halk desteklidir. Halkın yardım ve destekleri ile varlıklarını sürdürürler. Bu yüzden halkla daha içiçe ve daha samimidirler. İlâhiyatlar ise devlet desteklidirler. Devletin kurumlarıdırlar. Bu yüzden buralarda daha resmî ve daha katı kurallar geçerlidir.
16. Medrese genel anlamda matematik, edebiyat, sanat, müzik, yabancı dil gibi eğitimlere kapalıdır. İlâhiyât programlarında ise söz konusu alanlar seçmeli ders olarak yer alabilmektedir.
17. Medresede ders okumaya ayrılan vakit ilâhiyâtlardakinden daha fazladır. Çünkü gece eğitimi verilmesi de mümkündür.  Bu bakımdan medrese sisteminin zamanı etkin ve verimli bir şekilde kullanmasının medreseleri birkaç adım öne taşıması mümkündür.
18. "Medrese müfredatı ve müfredatta takip edilen eserler büyük oranda sabit olup değişime kapalıdır. Müfredatta yer alan kitapların her biri adeta bir ibadet aşkıyla okunur ve müellifin görüşünü eleştirmek tercih edilmez. İlahiyatta ise her daim müfredatta ve okutulan kitaplarda bir yenilik arayışı vardır ve öğrenciye okuduğunu tenki etme özelliği kazandırılmaya çalışılır.”
19. “Medresede sosyoloji ve psikoloji gibi sosyal bilimlere hiç yer verilmez. İlâhiyâtta ise bu dersler okutulur. Fıkıh ve kelam gibi derslerde hocalar meselenin sosyal, siyasi, psikolojik, tarihsel boyutu varsa bunlara vurgu yaparlar." (Son iki madde Doç. Dr. Osman Güman Hoca’ya aittir.)
20. Türkiye'deki medreseler arasında bir insicâm ve koordinasyon yokken, ilâhiyâtlar arasında çok ileri düzeyde olmasa da belli seviyede iletişim, uygulama birliği ve fikir teâtîsi vardır.

Kuşkusuz medreseler aleyhine, ilâhiyâtlar lehine gözüken maddelerin neredeyse tamamının arkasında medreselerin devlet tarafından tanınmaması ve arkalarında devlet desteğinin olmayışı yatmaktadır.



900 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

Yazma Eser Tercümeleri Ne Kadar Düzgün? - Molla Kasım - 10/07/2019
İlyas Çelebi ve Mahmut Çınar tarafından çevrilen ve Türkiye Yazma Eserler Kurumu tarafından yayınlanan Tavâli’u’l-Envâr (Kelam Metafiziği) kitabının tercümesi inceleniyor.
İlahiyatın Sorunları ve Çözümler - Mehmet Azizoğlu - 08/07/2019
Yazıda dile getirilen konular başta ilahiyat fakülteleri olmak üzere genel manada yükseköğretimin de bazı sorunları olarak düşünülebilir.
Akademik Hadisçilik Ne Yapar? - Oğuzhan Yıldız - 08/07/2019
İlahiyat fakültelerindeki akademik hadis eğitiminin yaklaşık 120 yıllık bir süre sonunda hangi mahiyette olduğu ve lisansüstü araştırmaların işlevleri hakkında daha çok tasvire dayanan bir üslupla bilgi vermek hedeflenmektedir.
Hılyetü’l-Evliyâ’dan Reçeteler - Nurullah KIŞLA - 01/05/2019
Selefin hikmet ve irfanıyla dolu Hılyetü’l-Evliyâ’dan kalp hastalıkları tedavileri...
Ülkemizde Bulunan Suriyeli Âlimler - Mazhar OĞULPINAR - 01/05/2019
Suriye'den ülkemize hicret eden 12 alim şahsiyet...
Fıkhu’l-Luğa’dan Tadımlık - E. KARATAŞ - 01/05/2019
Fıkhu’l-Luğa’dan Tadımlık birinci bölüm...
Muhacir Alimler - Dr. Ahmet Emin DAĞ - 30/04/2019
Suriye ayaklanmasının başlangıç evresinden ülkemizdeki Suriyeli alimlerin durumuna sürecin genel hatlarıyla özeti...
Tehcir Diyarında İlim Ehlinin Sıkıntıları - Abdurrahman TAŞBİLEK - 30/04/2019
Tüm zorluklarına ve risklerine rağmen Sûriye'de kalıp savaş mağduru, mazlum ve mahrum halkının eğitimine katkı sağlamak için mücadele verenlerin yaşadıkları...
Eş‘arîlik-Mâturîdilik İhtilafına İlişkin Bazı Notlar - Enes ER - 25/02/2019
Maturidi ve Eşari mezhepleri arasında öne çıkan ihtilaflı konuları Arş. Gör. Enes Er yazdı.
 Devamı