• https://www.facebook.com/dergiilim/about/
  • https://twitter.com/ilim_editor

Adem ÖZÇELİK

Adem ÖZÇELİK
Kaç Tane İsferayînî ve Ebu Hayyân var?
01/05/2019

Aman Karıştırma!

İlim Dergisi 35. sayı Nisan Mayıs 2019


Kaç Tane İsferayînî Var?


    •    Kaynaklarda karşımıza tam altı tane İsferayînî çıkar. En meşhur ikisiyle başlayalım: İlki Ebu Hâmid el-İsferayînî (ö. 406/1016). Dördüncü asırda Şafiî fıkhının Irak imamı. Huccet ve münazara gücü yüksek. Ashâbü’l-vücûh bir müctehit. Muhtasarü’l-Müzenî üzerine yazdığı Ta’lîk adlı şerh yaklaşık elli cilt. Eser, alimlerin fıkhî görüşleri, ihtilaf noktaları ve delilleri noktasında özellikle Irak ve Horasanlı Şafiîler için temel kaynaklardan.

    •    Hicri 418 yılında (1027) vefat eden diğer Isferayînî’nin künyesi Ebu İshak. Şafiî fkhında müctehid sayıldığı gibi, kelamda Eşarîliğin sistemli mezhep haline gelmesinde ciddi katkısı olan bir kelamcı. Eserleri arasında el-Câmi fî Usûli’d-dîn ve’r-Red ʿale’l-Mülhidîn en önemlisi. İlk lakap alan âlim diye bilinir (Ruknüddîn). Ebu Hâmid el-İsferayînî Bağdat’ta vefat etmişken, Ebu İshak’ın irtihal yeri Nisabur.

    •    Tarihte meşhur bu iki isimden başka İsferayînîler de yaşamış: İsâmüddin el-İsferayînî (dilci, kelamcı, mantıkçı. ö. 945/1538), Şehfûr b. Tâhir el-İsferayînî (kelâmcı, fakih ve müfessir. ö. 471/1078) Nûrüddin el-İsferayînî (Kübreviyye tarikatı Nûriyye kolunun kurucusu. ö. 717/1317), Ebû Avâne el-İsferâyînî (Hadis hafızı. ö. 316/929) 


Bu Ebu Hayyân Hangisiydi?


    •    İki Ebu Hayyân’a sık rastlarız. İlki Şiraz veya Nisaburlu Ebu Hayyân et-Tevhidî (ö.400/1009). Sufiyye’nin şeyhi, ediplerin filozofu diye bilinir. Câhız’dan sonraki en etkili Arap nesircisi. Fıkıhtan kelama, dilden felsefe ve tasavvufa çok zengin birikimi var. Kişiliği ve fikirleri ile sıradışı bir sima. el-Mukâbesât, el-İmtâ ve’l-Muânese, el-İşârâtü’l-İlâhiyye ve el-Hevâmil ve’ş-Şevâmil en önemli eserleri.

    •    Diğeri Endülüslü dilci ve müfessir Ebû Hayyân el-Endülüsî (ö. 745/1344). Kıraat, tefsir, hadis, fıkıh ve edebiyat alanında yetmişten fazla eseri var. Türkçe, Farsça, Habeşçe ve Himyerîce bildiği diller arasında. “Emîrü’l-mü’minîn fi’n-nahv” ve “lisânü’l-Arab” diye vasıflanır. En ünlü kitabı, lüğavî, sarfî, nahvî ve belağî tefsir olan el-Bahru’l-Muhît. Malikî iken Zahirîliğe geçer, Şafiî olarak Kahire’de vefat eder. Türk dilinin en eski gramer kitaplarından Kitâbü’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk ona ait.

 

 

 

 



133 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

Abdusselam Harun - 08/07/2019
Yazılı İslam hazinesinin 20. yüzyıldaki bu gizli kahramanlarını anlatmaya Abdusselam Muhammed Harun merhumla başlıyoruz.
Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaatin Kavramsal Öyküsü - 29/04/2019
Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat gerek ilgili hadislerde gerek ilk dönem alimleri nazarında ne anlama geliyordu?
Bâkıllânî İçin Ne Dediler? - 25/02/2019
Kim Kim İçin Ne Dedi köşesi Eş’arî kelamı ve Malikî usulünün kilit ismi Bâkıllânî ile başlıyor.
Fahrurrazî’den Uygulamalı Münazara Dersleri - 02/01/2019
Münâzarâtu Fahruddîn er-Razî fî Bilâdi Maverâinnehr kitabını okurken ilmî tartışma için çıkardığım dersler.
Alimlerden Arapça-Türkçe Sözler - 02/11/2018
İslam alimlerinin eserlerinden hayat rehberi niteliğinde özlü sözler...
Çevresel Tükenişin Küresel Sinyalleri - 22/07/2018
Son yüzyılda nüfusu önceki birkaç milyon yıldan daha fazla artan ve ekonomisi yedi kat büyüyen dünyanın kısa çevresel analizi
Masonluğun Dünü ve Bugünü - 05/06/2018
Tapınakçılardan günümüz ideolojilerine masonluk
Vahyin İzinde Yönetim Bilinci - 25/04/2018
Ayetler ve hadisler eşliğinde ideal yöneticinin vasıfları...