• https://www.facebook.com/dergiilim/about/
  • https://twitter.com/ilim_editor
Murat UÇAR
okur@ilimdergisi.org
el-Beyan ve’t-Tebyîn mi el-Kâmil fi’l-Lüğa mı?
30/04/2019

HANGİSİ? 

İlim Dergisi 35. sayı Nisan Mayıs 2019





   •   İkisi de klasik Arap edebiyatının en iyi dört eseri arasında. İkisinin de nefis tahkikli dört ciltlik baskısı mevcut. İkisi de örneğin Kufeli zahidlerden Musap b. Zübeyr’in katledilmesine, selefin hutbelerinden Arapların rüzgâra kullandıkları vasıflara kadar edebiyatı en geniş anlamıyla buluşturan, adeta birer Arap dil ve kültür ansiklopedisi. İki müellif de hicri üçüncü asrın ilim ve kültür merkezlerinden Basralı.

   •   el-Beyân ve’t-Tebyîn’in müellifi, Arap nesri, hikemiyyât ve ahbârı konusunda kendisinden sonraki kuşakları en çok etkileyen edip olan Câhız. el-Kâmil fi’l-Lüğa ve’l-Edeb’in sahibi ise Basra dil ekolünün Sibeveyh’ten sonraki en büyük ismi kabul edilen Müberred. Müellifler açısından bakıldığında, edebiyattan siyasete, kelamdan sanata, tarihten zoolojiye 95 yıllık ömrüne sığdırdığı 360 eserle Câhız’ın Müberred’e fark atacağı aşikâr. Kaldı ki Müberred ömrünün sonuna kadar kendisinden istifade etmiş. Acaba aynı üstünlük teliflerine yansıyor mu?

   •   İki kitaba baktığımızda sonraki dönemlerin yaygın tertibini göremiyoruz. Temelde tarih kitabı olmadıkları için isnatsız zikredilen kıssa ve haberlerin mevsukiyeti bir yana, konuların işlenişinde titizlik gösterilmemiş. Bir konunun devamı başka bir konu içerisinde. Yazarların doğrudan amacı da zaten mümkün olduğunca fazla gelenek, dil, folklor, günlük yaşam ve tarih malumatını edebiyat süzgecinden geçirmek.   

   •   Gelelim somut kıyaslamaya: el-Beyân ve’t-Tebyîn’in daha geniş ve farklı ilgi alanlarına sahip olduğunu, dilinin daha zor, tertibinin daha karmaşık ve haliyle sahanın mutad okuru olmayanlar için istifadesinin daha meşakkatli olduğunu söyleyebiliriz. Buna karşın el-Kâmil fi’l-Lüğa ve’l-Edeb, sarf, nahiv ve lüğat tahlilleri açısından daha yoğun, fakat genel folklor ve kültür alanlarında nispeten daha dar; tertibi daha basit ve doğal olarak kadim Arabiyât birikimi olmayanlar için istifadesi daha kolay. Yine de son kararı okur olarak siz vereceksiniz. el-Beyân’ı Abdusselam Muhammed Harun’un, el-Kâmil’i Abdulhamid Hindavî’nin harika tahkikleriyle okumayı aman unutmayın. Müthiş iş çıkarmışlar. 


137 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

Sebeb-i Telif - 09/07/2019
Kitapların yazılış hikayeleri serisine Hafız Iraki'nin Tarhu't-Tesrib kitabı ile başlıyoruz.
Muhâdarâtü’l-Üdebâ’yı Tadından Yedirmeyen 7 Sebep - 30/04/2019
Rağıb Isfehânî'nin eserini, diğer muhâdarât veya mecalis kitapları arasından temayüz ettiren 7 sebep...
Hatip el-Bağdadî Tâlibe Nasihat Ediyor - 25/02/2019
Özelde hadis ehli, umumda tüm ilim ve irfan talipleri için Hatip el-Bağdadî'nin Nasîhatü Ehli’l-Hadis adlı risalesinden özet-tercüme nasihatler...
Karâfî’nin el-Furûk’unu Döne Döne Okumak İçin 8 Sebep - 02/01/2019
Müzakere edelim abile köşesi bu sayı meşhur Malikî usulcüsü Karâfî'nin el-Furuk kitabını mercek altına alıyor.