• https://www.facebook.com/dergiilim/about/
  • https://twitter.com/ilim_editor

Aziz ENÇAKAR

Aziz ENÇAKAR
encakaraziz@gmail.com
Yazma Eser Nasıl Bulunur?
29/04/2019

İlim Dergisi 35. Sayı Nisan Mayıs 2019

Okuduğum Kitabın Yazma Eserini Nasıl Bulabilirim?


Linklerin üzerine tıklayarak ilgili siteye erişebilirsiniz!


   •   Okuduğumuz eser, eğer matbaa icat edilmeden önce yazılmış ise elimize yazmaları vesilesiyle ulaşmıştır. Hatta matbaa icat edildikten sonra bile kitap istinsahı (kopyalaması) hemen kalkmamış, yıllar boyu devam ede gelmiştir. Bir kitabın yazma nüshasının olup olmadığını öğrenmek için internetten belli başlı sitelere bakılabilir. Bu sitelerin ekserisi büyük bir reklam ve ümitlerle açılıp daha sonra hevesler tükendiği, maddi olanaklar kesildiği, ticari emellere ulaşılamadığı için vb. sebeplerden dolayı kapanmaktadır. Burada sırasıyla vermeye çalışacağımız siteler uzun zamandan beri kendisinden istifade edilen sitelerdir. 


a) https://bit.ly/2ZFzbW1


    •   Türkiye Diyanet Vakfı, İslam Araştırmaları Merkezi’ne ait olan bu sitenin kütüphane bölümünde Türkiye Kütüphaneleri Veri tabanı sekmesinden araştırma yapılabilir. Arama yaparken kitabın ya da müellifin (yazarın) tam ismini yazma zorunluluğu bulunmamaktadır. Mümkün mertebe, o kitabı ya da müellifi diğerlerinden ayırt edecek kelimeyi bulup yazmak yeterli olacaktır. Örneğin Mehmed b. Pir Ali el-Birgivi’nin Kifâyetü’l-mübtedî isimli eserini aradığımızda kitap kısmına “kifaye”, müellif kısmına da “Birgi” yazmamız yeterlidir.

   •   Ayrıca ayrıntılı arama sekmesine tıklayıp, “Kütüphaneler” kısmından, hangi kütüphanede olduğunu bildiğimiz yazma eserin demirbaşını yazarak arama yapabiliriz. Fakat demirbaş numarasını altı rakama tamamlamamız gerekmektedir. Mesela Nuru Osmaniye Kütüphanesi 300 numarada bulunan Süyutî’nin “ed-Dürrü’l-mensûr” isimli tefsir kitabını ararken başına üç sıfır ekleyerek, “000300” şeklinde arama yapılması gerekmektedir.

   •   Yazma eserlerden ayrı olarak bu sitede İlahiyat Fakülteleri Tezler Kataloğu, Osmanlıca Makaleler, Risaleler vb. birçok faydalı sekmeler bulunmaktadır.

   •   Ancak bu siteden yazma eserlerin pdflerine ulaşma imkânı bulunmamaktadır. Bu site, sadece aranılan yazma eserin hangi kütüphanelerde olduğunu tespit etme imkânı sunmaktadır.


b) https://bit.ly/2DFSrsU


    •   Yurtiçi ve dışı 166 koleksiyon içerisinde arama yapılabilen bu sitede kitap isminin ya da müellifin ismi mümkün mertebe eksiksiz ve tam yazılması gerekmektedir. Yukarıdaki İsam’ın sitesi kadar kullanışlı olmasa da kurumun resmi sitesi olması bakımından en genişi ve en günceli bu sitedir. Belli başlı koleksiyonların pdflerinin de bulunduğu bu siteye üye olarak, “ücretsiz faydalan” sekmesinden ilgili eser talep edilip mail üzerinden kitabın pdfsine erişilebilir.

   •   Daha tam olarak yapımı tamamlanmayan bu sitenin bir an önce ikmale erdirilip Arapça, Türkçe ve Farsça olarak, yazmanın orijinal dilinde aramanın mümkün olduğu bir veri tabanına haiz olması en büyük dileğimizdir.


c) https://bit.ly/2GTjh2P


    •   Ankara Milli Kütüphaneye ait bu sitede bulunan koleksiyonlar bir önceki sitede bulunsa dahi bu siteye ayrıca yine bakılması gerekmektedir. Zira bu siteye üye olunduktan sonra kendi bünyesinde bulunan koleksiyonların pdfsine, yıllık 1000 varak kotasıyla ücretsiz ve kolay bir şekilde ulaşılmaktadır.


d) https://bit.ly/2IZQniS


    •   İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Taksim Atatürk Kitaplığı’nda bulunan 4.760 cilt eserin taramasının yapılabildiği bu sitede bütün yazma eserlerin çekimi tamamlanmış olup siteye üye olunduktan sonra ücretsiz indirme imkânı bulunmaktadır. Bu sitede arama Arapça harflerle kitabın orijinal dilinde yapılabilmektedir.


e) https://bit.ly/2WcJb6Y


f) https://bit.ly/2vpbaVh


g) https://bit.ly/2UOS84G


h) https://bit.ly/2GTO8MU


   •   Bu siteler sırasıyla İstanbul, Marmara, Erzurum Atatürk Üniversitesi ve Türkiye’de bulunan hemen hemen bütün kütüphanelerin veri tabanının bulunduğu Ulusal Toplu Katalog’un adresleridir. Bu sitelerde de eşine rastlanmayan nadide eserler bulunmaktadır. Yazma eserlerle araştırma yapan araştırmacının bu sitelere de bakması gerekmektedir.

   •   Buraya kadar yazılan siteler yurt içinde bulunan yazma eserlerin kayıtlarının ve kısmen pdflerinin bulunduğu sitelerdir. Yurt dışı kaynaklı, içlerinde pdfler de bulunan şu üç siteye bakmanın da önemli olduğu kanaatindeyim.


1-) https://bit.ly/2pyVOfX


    •   Siteye girildiği zaman sağ tarafında yazılan kütüphanelerin ekserisinin pdfsinin bulunduğu bu site yıllardan beri kapanmadan kendisinden istifade edilen bir kaynaktır. Bu sitenin ayrıca el yazma eser arama veri tabanı şu linktir: http://k-tb.com/manuscrits.


2-) https://bit.ly/2ZFzzUt


    •   İçerisinden yurt dışında bulunan kütüphanelerden on binlerce yazma eserin bulunduğu bu site de uzun zamandan beri kapanmadan kendisinden istifade edilen dijital bir platformdur. Lakin eserin hangi kütüphaneye ait olduğu ancak yazmanın varakları üzerinde bulunan kayıtlardan anlaşılmaktadır.


3-) https://bit.ly/2V4hTmI


    •   Merkezi Londra’da bulunan Müessetü’l-furkan’a ait olan bu sitede yazma eserlerin pdfsi pek bulunmamaktadır. Lakin bu müessesenin yaptırmış olduğu dünyanın farklı bölgelerinde bulunan yüzlerce kütüphanenin kataloğu arasında arama yapma imkânı vermektedir. Aradığımız yazmanın yurt dışında başka kütüphanelerin birinde bulunup bulunmadığı hakkında araştırma yaparken bu siteye bakılması gerekmektedir.

   •   Yazılanların dışında özel, kurumsal, üniversitelere ait birçok yazma eser tarama sitesi bulunmaktadır. Burada yazılanlar naçizane benim en çok istifade ettiğim sitelerdir.


Yazma Eserlerle Yeni Tanışanlara Tavsiyeler


    •   Bilgisayarından ilk defa pdf üzerinden yazma okuduğunda hiç bilmediğin bir mahtutayı (yazma eseri) değil de elinde matbusu bulunan bir yazma eseri oku. Mesela İmam Nevevî’ye ait Riyazu's-salihin’i ya da Nesefî'nin tefsirini.

   •   Bulunduğun şehirde yazma eser kütüphanesi var mı diye araştır. Varsa mutlaka yolunu oraya düşürüp kütüphaneden araştırmacıların nasıl istifade ettiğini öğren.

   •   Eğer fakültede ya da özel halkalarda eski bir kitabın metnini okuyorsan mutlaka onun yazmasının kopyası elinin altında bulunsun. En azından pdf olarak bilgisayar, tablet ya da telefonunda olsun.

   •   Bazı yazmalar doktor yazısı gibi karmakarışık gelecek, olsun bakmaya devam et. Bir kaç hafta sonra harflerin kendini ele verdiğini, artık kelimeleri yavaş yavaş çözüp cümleleri okuduğunu göreceksin.

   •   Bol bol yazma eser tanıtımı yapan makale, kitap vs. etrafında dolanma. Bir an önce bilgisayarına ilgini çeken bir yazmanın pdfsini indir ve okumaya çalış. Takıldıkça, aklına sorular geldikçe bu makalelere ve kitaplara başvur.



1218 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

Müellifi Meçhul Bir Yazma Eserin Hikâyesi - 25/02/2019
Mahtûta Tedkiklerinde bu sayı farklı müellife nisbet edilen bir nüsha araştırmalar sonucu tashih ediliyor
Belağat İlmi Üzerine - 02/01/2019
Dârul İlim İslami İlimler Merkezi 4. sınıf öğrencileri kasım ayında el-Belâgatu’l-Vâdıha kitabını bitirdiler. Dersi veren Aziz Ençakar hocamıza belağat ilminin kilometre taşı simaları ve kitapları üzerinden sorular sorduk. Cevapları paylaşıyoruz.